Περιεχόμενα
Παρακάτω παρουσιάζεται μία μελέτη που διεξάχθηκε από τον Μιρμίγκη Γιώργο για το θέμα της Χημικής Ανισορροπίας δίνοντας φως σε πολλές ιστορικές εκφάνσεις ενός αφηγήματος που σμίλευσε τον χώρο της ψυχικής υγείας ιδιαίτερα από την δεκαετία του 80’ μέχρι σήμερα. Δεν πρόκειται για μία κριτική απέναντι στα φάρμακα αλλά για την ιδέα της νόσους στον χώρο της ψυχικής υγείας. Αυτό το στέρεο και βέβαιο αφήγημα για το τι είναι ο ψυχικός πόνος, πως ερμηνεύονται συμπεριφορές των ανθρώπων που έχουν κατηγορ(ιοποι)ηθεί ως τρελοί/ές και γενικά των κοινωνικά αποκλεισμένων ανθρώπων της κοινωνίας μας έχει σήμερα διαμορφώσει πολλά στερεότυπα και πολλές αντιλήψεις για το τι είναι οι ψυχικές διαταραχές και τι δουλειά κάνουν οι διάφοροι επαγγελματίες στον χώρο της ψυχικής υγείας.
Όμως, ποια είναι τα επιστημονικά διαπιστευτήρια για αυτό το αφήγημα; Πως έφτασε σήμερα να αποτελεί το κύριο αφήγημα στον χώρο της ψυχικής υγείας ενώ λίγες μόνο δεκαετίες πριν δεν ήταν. Ποιες είναι οι επιπτώσεις αυτού του αφηγήματος και πως διατηρείται τόσο ισχυρό μέχρι σήμερα.
0.0 Εισαγωγή
Στην παρούσα μελέτη θα εξεταστεί το θέμα των επιστημονικών μύθων εντός της επιστημονικής κοινότητας και συγκεκριμένα το θέμα της Χημικής Ανισορροπίας στον χώρο της ψυχικής υγείας. Η υπόθεση της Χημικής Ανισορροπίας πρώτο – διατυπώνεται την δεκαετία του 60 (Bunney & Davis, 1965· Schildkraut, 1965· Coppen, 1967) και εικάζει πως το βίωμα της κατάθλιψης οφείλεται σε μία χημική ανισορροπία του εγκεφάλου. Αν και η συγκεκριμένη υπόθεση έχει μελετηθεί πολύ, δεν υπάρχει κανένα επιστημονικό δεδομένο που να την υποστηρίζει (Moncrieff et al. 2022· Deacon, 2013· Leo & Lacrasse, 2007· Lebowitz & Appelbaum, 2019). Παρόλα αυτά, στα μέσα της δεκαετίας του 1980 εδραιώνεται, με άμεσο αποτέλεσμα την αλλαγή στάσης απέναντι στην θεραπεία, δημιουργώντας την ανάγκη μιας φαρμακευτικής παρέμβασης όπως και μετουσίωσε την στάση των επαγγελματιών ψυχικής υγείας απέναντι στον ψυχικό πόνο δημιουργώντας μία μεγάλη αύξηση διαγνώσεων κατάθλιψης σε σχέση με το παρελθόν.
Η υπόθεση της Χημικής Ανισορροπίας είναι μία νεότερη εκδοχή του βιοϊατρικού μοντέλου, που επιχειρεί να αναγνώσει τον ψυχικό πόνο με βιολογικούς όρους έναντι άλλων κοινωνικών ή/και επικοινωνιακών υποθέσεων. Αν και επηρεάζει τον τρόπο που αντιλαμβάνεται το σύστημα ψυχικής υγείας τον ψυχικό πόνο εν γένει, η υπόθεση της Χημικής Ανισορροπίας είναι άμεσα συνδεδεμένη με την έννοια της κατάθλιψης και την διάγνωση της Μείζονος Καταθλιπτικής Διαταραχής, η οποία δημιουργείται με την εισαγωγή του νέου διαγνωστικού εγχειριδίου DSM-III1 το 1980. Παρόλο που υπάρχουν έντονες κριτικές, η υπόθεση της Χημικής Ανισορροπίας παραμένει ιδιαίτερα ισχυρή ακόμη και σήμερα καθώς 80% ή και περισσότεροι άνθρωποι του γενικού πληθυσμού πιστεύουν πως η κατάθλιψη οφείλεται σε έλλειψη χημικής ισορροπίας του εγκεφάλου (Pescosolido et al. 2010· Jorm, Reavley & Pilkington 2013). Αυτή η πεποίθηση δεν περιορίζεται μόνο στον γενικό πληθυσμό. Γενικοί Ιατροί και Παθολόγοι που αποτελούν την πρώτη γραμμή της κοινοτικής διαχείρισης ανθρώπων που βιώνουν έντονα συναισθήματα μοιράζονται παρόμοιες πεποιθήσεις (Read et al. 2019), ενώ πολλές ιστοσελίδες παρουσιάζουν την κατάθλιψη ως ένα βιολογικό φαινόμενο, δημιουργώντας την πεποίθηση πως η επιστημονική κοινότητα συμφωνεί στο θέμα αυτό.
Στην παρούσα μελέτη θα επιχειρηθεί να παρουσιαστεί η υπόθεση της Χημικής Ανισορροπίας και το ιστορικό πλαίσιο εντός του οποίου δημιουργήθηκε, η δημιουργία της διάγνωσης της Μείζονος Καταθλιπτικής Διαταραχής και πώς η συγκεκριμένη διάγνωση δημιούργησε χώρο ώστε να εδραιωθεί η υπόθεση αυτή. Επίσης, θα επιχειρηθεί να αναδειχθεί το αναπόδεικτο της υπόθεσης της Χημικής Ανισορροπίας. Η υπόθεση της Χημικής Ανισορροπίας δεν μπορεί να ιδωθεί έξω από το πλαίσιο στο οποίο αναπτύχθηκε και έλαβε μεγάλες διαστάσεις. Οι συναισθηματικές διαταραχές με απόλυτο επίκεντρο την διάγνωση της Μείζονος Καταθλιπτικής Διαταραχής αναπτύχθηκαν παράλληλα με την υπόθεση και ως εκ τούτο είναι σημαντικό να ιδωθούν παράλληλα αυτές οι δύο έννοιες. Όμως, προκειμένου να θεωρηθεί κάτι μύθος οφείλει όχι μόνο να μην έχει επαληθευτεί, αλλά συνάμα να έχει επικοινωνηθεί στο ευρύ κοινό όπως και εντός της επιστημονικής κοινότητας.
Οι δύο βασικές προϋποθέσεις που οφείλουν να πληρούνται προκειμένου να ονομαστεί η υπόθεση της Χημικής Ανισορροπίας μύθος
Η υπόθεση να μην έχει λάβει επιστημονική επιβεβαίωση
- Να επικοινωνείτε τόσο στην επιστημονική κοινότητα όσο και στην δημόσια σφαίρα
Υποσημείωση:
1 Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. H τωρινή του έκδοση ονομάζεται DSM-5-TR (Text Revision)
Απάντηση